॥ विष्णुपुराणम्
॥
॥
पञ्चमः अंशः ॥ ॥ पञ्चमोऽध्यायः
॥
"पूतना-वध"
श्रीपराशर उवाच
विमुक्तो
वसुदेवोऽपि नन्दस्य शकटं गतः ।
प्रहृष्टं
दृष्टवान्नन्दं पुत्रो जातो ममेति वै ॥ १ ॥
श्रीपराशर म्हणाले ;- बन्दीगृहातून सुटताच वसुदेव नन्दच्या शकटाजवळ गेले तेव्हा ‘माझ्या पुत्राचा जन्म झाला’ ही बातमी कळल्याने त्यांना अत्यन्त प्रसन्न पाहीले ॥ १ ॥
वसुदेवोपि
तं प्राह दिष्ट्यादिष्ट्येति सादरम् ।
वार्धकेऽपि
समुत्पन्नस्तनयोऽयं तवाधुना ॥ २ ॥
तेव्हा वसुदेवाने सुद्धा आदरपूर्वक म्हटले, आता वृद्धावस्थेतही तुम्ही आपल्या पुत्राचे मुख पाहीले ही मोठ्या सौभाग्याची गोष्ट आहे ॥२॥
दत्तो
हि वार्षिकःसर्वो भवद्भिर्नृपतेः करः ।
यदर्थमागतास्तस्मान्नात्र
स्थेयं महाधनैः ॥ ३ ॥
तुम्ही ज्यासाठी इथे आलेलात तो राजाचा सर्व वार्षिक कर देऊन झाला आहे. धनवान पुरुषांनी इथे जास्त वेळ थांबू नये ॥३॥
यदर्थमागताः
कार्यं तन्निष्पन्नं किमास्यते ।
भवद्भिर्गम्यतां
नन्द तच्छीघ्रं निजगोकुलम् ॥ ४ ॥
तुम्ही ज्यासाठी आलेलात ते कार्य पूर्ण झाले, तर आता आणखी का थांबला आहात ? म्हणून हे नन्दा ! तुम्ही शीघ्र आपल्या गोकुळात जा ॥ ४ ॥
ममापि
बालकस्तत्र रोहिणी प्रभवो हि यः ।
स रक्षणीयो
भवता यथायं तनयो निजः ॥ ५ ॥
तिथे रोहिणीपासून उत्पन्न झालेला माझा पुत्र आहे त्याचेसुद्धा आपल्या ह्या बालका सारखेच रक्षण करा॥ ५ ॥
इत्युक्ताः
प्रययुर्गोपा नन्दगोपपुरोगमाः ।
शकटारोपितैर्भाण्डैः
करं दत्त्वा महाबलाः ॥ ६ ॥
वसुदेवाने असे सांगितल्यावर नन्द आदि महा बलवान गोपगण शकटातील भांड्यामधून आणलेला कर भरून निघून गेले ॥ ६ ॥
वसतां
गोकुले तेषां पूतना बालघातिनी ।
सुप्तं
कृष्णमुपादाय रात्रौ तस्मै स्तनं ददौ ॥ ७ ॥
ते गोकुळात असताना बालघाती पूतनाने रात्रीच्या वेळी झोपलेल्या कृष्णाला मांडीवर घेऊन त्याच्या तोंडात आपला स्तन दिला ॥७॥
यस्मै यस्मै स्तनं रात्रौ
पूतना सम्प्रयच्छति ।
तस्यतस्य क्षणेनाङ्गं बालकस्योपहन्यते ॥ ८ ॥
पूतना ज्या-ज्या बाळाच्या तोंडात आपला स्तन द्यायची त्याचे शरीर तत्काळ नष्ट होत असे ॥ ८॥
कृष्णस्तु
तत्स्तनं गाढं कराभ्यामतिपीडितम् ।
गृहीत्वा
प्राणसहितं पपौक्रोधसमन्वितः ॥ ९ ॥
कृष्णचन्द्राने क्रोधपूर्वक तिचा स्तन आपल्या हातांनी खूप दाबून पकडला आणि तिच्या प्राणांसहित पीऊ लागला ॥९॥
सातिमुक्तमहारावा
विच्छिन्नस्नायुबन्धना ।
पपात
पूतना भूमौ म्रियमाणातिभीषणा ॥ १० ॥
तेव्हा स्नायुबन्ध शिथिल झाल्याने भयंकर आवाज करत पूतना मरतेवेळी महाभयङ्कर रूप धारण करूत पृथ्वीवर पडली ॥ १०॥
तन्नादश्रुतिसन्त्रस्ताः
प्रबुद्धास्ते व्रजौकसः ।
ददृशुः
पूतनोत्सङ्गे कृष्णं तां च निपातिताम् ॥ ११ ॥
तिचा घोर नादाने ऐकून भयभीत झालेले व्रजवासी झोपेतून उठले तेव्हा त्यांनी पाहीले की कृष्ण पूतनेच्या मांडीवर आहे आणि ती मरून पडली आहे ॥ ११॥
आदाय
कृष्णं सन्त्रस्ता यशोदापि द्विजोत्तम ।
गोपुच्छभ्रामणेनाथ
बालदोषमपाकरोत् ॥ १२ ॥
हे द्विजोत्तमा ! तेव्हा भयभीत माता यशोदेने कृष्णाला मांडीवर घेऊन त्याला गाईच्या शेपटीने झाडले आणि त्याचे ग्रह-दोष निवारण केले ॥ १२ ॥
गोपुरीषमुपादाय
नन्दगोपोऽपि मस्तके ।
कृष्णस्य
प्रददो रक्षां कुर्वंश्चैतदुदीरयन् ॥ १३ ॥
नन्दगोपाने सुद्धा विधिपूर्वक रक्षा करण्यासाठी कृष्णाच्या मस्तकावर शेणाचे चूर्ण लावले आणि म्हटले ॥ १३ ॥
नन्दगोप
उवाच
रक्षतु
त्वामशेषाणां भूतानां प्रभवो हरिः ।
यस्य
नाभिसमुद्भूतपङ्कजादभवज्जगत् ॥ १४ ॥
नन्दगोप म्हणाले;- ज्याच्या नाभितून प्रकट झालेल्या कमळापासून सम्पूर्ण जगत उत्पन्न झाले आहे ते समस्त भूतांचे आदिस्थान श्रीहरि तुझी रक्षा करो ॥ १४ ॥
येन
दंष्ट्राग्रविधृता धारयत्यवनिर्जगत् ।
वराहरूपधृग्देवःस
त्वां रक्षतु केशवः ॥ १५ ॥
ज्यांच्या दाढांच्या अग्रभागावर स्थापित होऊन भूमि सम्पूर्ण जगत धारण करते ते वराह-रूपधारी श्रीकेशव तुझी रक्षा करो ॥ १५ ॥
नखाङ्कुरविनिर्भिन्नवैरिवक्षस्थलो
विभुः ।
नृसिंहरूपी सर्वत्र रक्षतु त्वां जनार्दनः ॥ १६ ॥
ज्या विभुने आपल्या नखाग्रांनी शत्रूचे वक्षःस्थल विदीर्ण केले होते ते नृसिंहरूपी जनार्दन तुझी सर्वत्र रक्षा करो ॥१६॥
वामनो
रक्षतु सदा भवन्तं यः क्षणादभूत् ।
त्रिविक्रमः
क्रमाक्रान्तत्रैलोक्यः स्फुरदायुधः ॥ १७ ॥
ज्यांनी क्षणमात्रात सशस्त्र त्रिविक्रमरूप धारण करून आपल्या तीन पावलांनी त्रेलोक्याला मापले होते ते वामन भगवान तुझी सर्वदा रक्षा करो ॥ १७ ॥
शिरस्ते
पातु गोविन्दः कण्ठं रक्षतु केशवः ।
गुह्यं
च जठरं विष्णुर्जङ्घे पादौ जनार्दनः ॥ १८ ॥
गोविन्द तुझ्या मस्तकाची, केशव कण्ठाची, विष्णु गुह्यस्थान आणि जठराची तसेच जनार्दन जांघ आणि चरणांची रक्षा करो ॥ १८॥
मुखं
बाहू प्रबाहू च मनः सर्वेद्रियाणि च ।
रक्षत्वव्याहतैश्वर्यस्तव
नारायणोऽव्ययः ॥ १९ ॥
तुझे मुख, बाहु, प्रबाहु, मन आणि सम्पूर्ण इन्द्रियांची अखण्ड ऐश्वर्यसम्पन्न अविनाशी श्रीनारायण रक्षा करो ॥ १९ ॥
शार्ङ्गचक्रगदापाणेः
शङ्खनादहताः क्षयम् ।
गच्छन्तु
प्रेतकूष्माण्डराक्षसा ये तवाहिताः ॥ २० ॥
तुझे अनिष्ट करणारे जे प्रेत, कूष्माण्ड आणि राक्षस आहेत ते शार्ङ्गधनुष, चक्र आणि गदा धारण करणार्या विष्णुच्या शंख-ध्वनिने नष्ट होवोत ॥ २० ॥
त्वां
पातु दिक्षु वैकुण्ठो विदिक्षु मधुसूदनः ।
हृषीकेशोऽम्बरे
भूमौ रक्षतु त्वां महीधरः ॥ २१ ॥
भगवान वैकुण्ठ दिशांना, मधुसूदन विदिशांना, हृषीकेश आकाशात तथा पृथ्वी धारण करणारे श्रीशेष पृथ्वीवर तुझी रक्षा करो ॥२१॥
श्रीपराशर
उवाच
एवं
कृतस्वस्त्ययनो नन्दगोपेन बालकः ।
शायितः
शकटस्याधो बालपर्यङ्किकातले ॥ २२ ॥
श्रीपराशर म्हणाले ;- अशा प्रकारे स्वस्तिवाचन करून नन्दगोपाने कृष्णाला शकटाखाली एका खाटेवर झोपवले ॥ २२ ॥
ते च
गोपा महद्दृष्ट्वा पूतनायाः कलेवरम् ।
मृतायाः
परमं त्रासं विस्मयं च तदा ययुः ॥ २३ ॥
मेलेल्या पूतनाचे महान कलेवर पाहून ते सर्वच गोप अतिशय भयभीत आणि विस्मित झाले ॥ २३ ॥
इति श्रीविष्णुमहापुराणे पञ्चमे अंशे पञ्चमोऽध्यायः (५)
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा